چكيده
هرچه جمعيت و استفاده از سيستمهاي كامپيوتري در ابعاد خانگي، كاري و تفريحي افزايش مييابد، هرچه تعداد دادههاي ديجيتال بيشتر می گردد و اطلاعات به شکلهاي مختلف در اينترنت و شبكه جهاني وب گسترش مييابد، جستجو توسط كاربران نيز بيشتر ميگردد. مسلماً كاربران با مشكلاتي درگير هستند، از جمله: انتخاب منابع اطلاعاتي كه به نيازهاي اطلاعاتي آنها پاسخ نميدهد، ناتوانايي در تشخيص مفاهيم موجود در نياز اطلاعاتي و تبديل آنها به عبارات مناسب جستجو، بيميلي در استفاده از تمام امكانات موجود در سيستم و اطمينان بيش از حد به توانائيهاي خود و نتايج جستجو ميباشد.
انقلاب اطلاعات مسالهاي نيست كه جديداً شروع شده باشد، ولي فهم رفتار اطلاعيابي در اين عصر مهم و حياتي است. در طراحيهاي آينده بايد تلاش فوقالعادهاي جهت ايجاد سيستمهاي هوشمند و با شعور كه كاربر را مورد مطالعه قرار ميدهند، صورت پذيرد. در نهايت، موفقيت يا عدم موفقيت در اين امر به عهدة تكنولوژي جديد نيست، بكله مستلزم آگاهی از نيازهاي بشر و رفتار او جهت دستيابي به اطلاعات ميباشد.
كليدواژهها: اطلاع يابي/ رفتار اطلاع يابي/ اطلاع يابي پيوسته/ ارتباط
مقدمه
اطلاعيابي برای انسان حياتي و ضروري است. انسان در زندگي براي رفع نيازهاي خود، اطلاعيابي مينمايد. از نظر مارچيونين فرايند اطلاعيابي از زندگي انسان نشات ميگيرد. در عصر پيش از خواندن، انسانها در حوزههای مختلف زندگي روزمره اطلاعيابي ميكردند. براي مثال؛ مناسبترين محل براي مسكن، بهترين راه شكار، راههاي مراقبت از بيمار، ...
اطلاعات از طريق حواس بينايي، شنوايي و لامسه جمعآوري میشد و در حافظه انسان ذخيره ميگرديد و بعد به صورت زباني و شفاهي بيان ميشد. با توسعه سيستمهاي نوشتاري، اطلاعات شفاهي به اطلاعات ديداري تبديل شد. نوشتهها و تصاوير نگهداري شده بر روي سنگها، لوحه، پاپيروس و نهايتاً كاغذ ميتوانست جواب سئوال خاص باشد. همزمان با رشد منابع، لازم بود اين منابع توسط روشهايي مانند فهرستهاي كتابخانهها، نمايهها و چكيدهها سازماندهي گردد، تا اطلاعات بازيابي شود.
با توسعه تكنولوژي، رسانههاي ديگري بوجود آمد و اطلاعات سريع منتقل ميشود. امروزه با كمترين تأخير ميتوانيم به منابع اطلاعاتي مورد نياز دسترسی يابيم.
برای جستجوی انواع اطلاعات و سرعت در جستجو، لازم است جستجوگر قدم به قدم پيش رود. اين گامها را فرايند جستجو مينامند.
مارچيونين (1993) ويژگي اطلاعيابي را در حل مشكل ميداند که بستگي به مشكل اطلاعياب و سيستم جستجو دارد. او همچنين اطلاعيابي را اين چنين تعريف ميكند: ”روندي كه در آن بشر هدفمندانه برای تغيير موقعيت دانش در تلاش است.“
همانطور كه ميدانيم افراد از اطلاعات براي حل يك مشكل، اجراي كار، يا افزايش سطح ادراك استفاده ميكنند. بنابراين شناخت بيشتر از اطلاعيابي به عنوان رفتار اجتماعي به ما كمك ميكند تا پيشرفتهاي اطلاعاتي بيشتر و سيستمهاي اطلاعاتي بهتري را طراحي كنيم.